Γιώργος Γραμμένος: Περιορίζεται η ευθύνη του κληρονόμου για τα χρέη / Για πρώτη φορά θεσπίζεται η κληρονομική σύμβαση / Για τα εξ αδιαιρέτου ακίνητα η νόμιμη μοίρα μετατρέπεται σε χρηματική αξίωση
Σημαντικές αλλαγές μετά από δεκαετίες, επιφέρει ο νέος νόμος για την αναμόρφωση του κληρονομικού δικαίου της χώρας, ο οποίος τέθηκε σε ισχύ από τις 16 Σεπτεμβρίου. Για το θέμα μίλησε στον «Ενήμερο», ο πρόεδρος του Δικηγορικού Συλλόγου Καβάλας, Γιώργος Γραμμένος.
«Ο νόμος 5303 του 2026, ο οποίος δημοσιεύθηκε στην Εφημερίδα της Κυβερνήσεως στις 22 Μαΐου του 2026, επιφέρει μία συνολική αναμόρφωση του κληρονομικού δικαίου. Στην ουσία αντικαθιστά εξ ολοκλήρου το κεφάλαιο του αστικού κώδικα που αναφέρεται στο κληρονομικό δίκαιο», ανέφερε αρχικά ο πρόεδρος του Δ.Σ.Κ.
Περιορίζεται η ευθύνη του κληρονόμου για τα χρέη της κληρονομιάς
«Οι νέες διατάξεις εφαρμόζονται στις κληρονομιές προσώπων που αποβιώνουν από τις 16 Σεπτεμβρίου 2026 και εφεξής. Στην ουσία εισάγει ένα διαφορετικό πλαίσιο ως προς τη θέση του κληρονόμου, την νόμιμη μοίρα, τη δικαστική εκκαθάριση και κάποιους νέους θεσμούς που θεσπίζονται για πρώτη φορά στο ελληνικό κληρονομικό δίκαιο. Μεταβάλλονται ουσιωδώς κανόνες που ίσχυαν επί δεκαετίες. Τα πιο σημαντικά που προβλέπονται από τον νέο νόμο είναι ότι περιορίζεται η ευθύνη του κληρονόμου για τα χρέη της κληρονομιάς. Πλέον εφόσον υπάρχουν χρέη γίνεται μία δικαστική εκκαθάριση από δικηγόρο, ο οποίος αναλαμβάνει να ξεπληρώσει τα χρέη της κληρονομιάς από την περιουσία του κληρονομούμενου και όχι από την περιουσία του κληρονόμου. Αυτό είναι πάρα πολύ σημαντικό, οπότε αυτή η δικαστική εκκαθάριση της κληρονομιάς αποκτά και ένα πρωταγωνιστικό ρόλο. Εξασφαλίζει τόσο το συμφέρον του κληρονόμου, αλλά και των δανειστών, αυτών δηλαδή που είχαν αξιώσεις κατά του αποβιώσαντος», πρόσθεσε στη συνέχεια ο κ. Γραμμένος.
Για πρώτη φορά θεσπίζεται η κληρονομική σύμβαση
«Δεν ισχύει ο πλέον ο όρος αποκλήρωση όπως είχαμε μάθει μέχρι τώρα. Έχει τροποποιηθεί και μιλάμε πλέον για στέρηση της νομίμου μοίρας. Μπορεί δηλαδή ο κληρονομούμενος για λόγους που πολύ ειδικά αναφέρονται και συνήθως έχουν να κάνουν με σοβαρά ποινικά αδικήματα, να στερήσει τη νόμιμη μοίρα από αυτούς που τη δικαιούνται κι αυτοί που τη δικαιούνται είναι τα παιδιά και οι συγγενείς πρώτου βαθμού. Επίσης μία πολύ σημαντική τροποποίηση έχει να κάνει με την κληρονομική σύμβαση που θεσπίζεται για πρώτη φορά. Στην ουσία είναι μία σύμβαση μεταξύ του κληρονομούμενου και των κληρονόμων ή κάποιων εξ αυτών που ρυθμίζονται θέματα της κληρονομιάς όταν ακόμη είναι εν ζωή ο κληρονομούμενος και αφορά κυρίως μεταβιβάσεις επιχειρήσεων ή άλλων περιουσιακών στοιχείων. Αυτό υποχρεώνει φυσικά τον κληρονόμο και τον κληρονομούμενο να τηρηθεί αυτή η σύμβαση μετά θάνατον», σημείωσε ακόμη ο πρόεδρος του Δ.Σ.Κ.
Για τα εξ αδιαιρέτου ακίνητα η νόμιμη μοίρα μετατρέπεται σε χρηματική αξίωση
Όσον αφορά τη νόμιμη μοίρα για παράδειγμα για ένα ακίνητο που κληρονομούσαν δύο και τρεις κληρονόμοι εξ αδιαιρέτου, ο Γιώργος Γραμμένος επισήμανε: «Μάλωναν οι κληρονόμοι μεταξύ τους για το πως θα χωριστεί αυτό το ακίνητο. Πλέον αυτή η νόμιμη μοίρα μετατρέπεται σε χρηματική αξίωση. Δηλαδή αυτός ο οποίος έχει δικαίωμα νομίμου μοίρας και θα είχε ένα ποσοστό συνιδιοκτησίας πάνω στο ακίνητο, μπορεί πλέον να διεκδικήσει την αξία του σε χρήμα κι όχι αυτούσιο το ακίνητο. Είναι σημαντικό αυτό και επιλύει πάρα πολλές διαφορές που προέκυπταν όσον αφορά κυρίως τα θέματα συνιδιοκτησίας σε ακίνητα».
Δυνατότητα παραίτησης από μελλοντικά κληρονομικά δικαιώματα
«Επίσης με το νέο κληρονομικό δίκαιο εισάγεται η δυνατότητα παραίτησης από μελλοντικά κληρονομικά δικαιώματα. Δηλαδή μπορεί ένας κληρονόμος εν ζωή κάνοντας μία σχετική συμβολαιογραφική πράξη να παραιτηθεί από μελλοντικά του δικαιώματα, χωρίς να υπάρχουν τριβές στη συνέχεια, αν σε μία διαθήκη ο κληρονομούμενος άφησε αυτά που έπρεπε βάσει της νόμιμης μοίρας. Παράλληλα, έχουμε την προστασία του επιζώντος συζύγου. Μεταβάλλονται λίγο τα ποσοστά, δηλαδή πλέον ο επιζών σύζυγος κληρονομεί το 33% όταν υπάρχει ένα παιδί, ενώ όταν υπάρχουν δύο παιδιά και πάνω παραμένει το ποσοστό στο 25%. Επίσης μία πολύ καινοτόμος ρύθμιση έχει να κάνει με τους νέους τρόπους που πλέον συμβιώνουν οι άνθρωποι πέραν του γάμου. Αναγνωρίζονται δικαιώματα στον σύντροφο, ο οποίος είναι με ελεύθερη συμβίωση, δηλαδή δεν έχει κάνει ούτε πολιτικό γάμο ή ένα ιδιωτικό συμφωνητικό. Εκεί βοηθάει αυτή την περίπτωση ότι μπορεί ο σύζυγος αυτός ή η σύζυγος να χρησιμοποιεί την οικία για ένα χρονικό διάστημα και να μη βρίσκεται από τη μία μέρα στην άλλη ξεκρέμαστος χωρίς καμία τύχη», τόνισε ακόμη στις δηλώσεις του στον «Ε» ο πρόεδρος του Δικηγορικού Συλλόγου Καβάλας.
Εκσυγχρονίζονται πάρα πολλά πράγματα
«Γενικότερα, θα έλεγα ότι είναι μια τροποποίηση του κληρονομικού δικαίου που έπρεπε να γίνει. Σχεδόν 100 χρόνια ίσχυε το παλιό καθεστώς, δεκαετίες ολόκληρες. Νομίζω ότι εκσυγχρονίζονται πάρα πολλά πράγματα και γενικά έγινε μία πάρα πολύ καλή δουλειά πάνω σε αυτό το θέμα. Βεβαίως και με τη βοήθεια των νομοπαρασκευαστικών επιτροπών, στις οποίες συμμετείχαν και οι Δικηγορικοί Σύλλογοι της χώρας», πρόσθεσε χαρακτηριστικά ο Γιώργος Γραμμένος.
Τι θα γίνει με τις κληρονομιές όσων απεβίωσαν πριν τις 16 Σεπτεμβρίου
Τέλος, στο ερώτημα για το τι θα ισχύσει για παράδειγμα για κάποιον που απεβίωσε τους προηγούμενους μήνες και είχε χρέη, ο πρόεδρος του Δ.Σ.Κ. απάντησε: «Έχει προβλέψει γι’ αυτό και έχει δώσει μία προθεσμία ο νόμος μέχρι τον Νοέμβριο, 22 του μήνα αν δεν κάνω λάθος, να μπορέσουν κι αυτοί οι άνθρωποι με το ευεργέτημα όπως το λέμε της απογραφής, να γίνει απογραφή της περιουσίας και να απαλλαγούν από τα χρέη της κληρονομιάς. Βεβαίως αν οι κληρονόμοι ξέρουν ότι υπάρχουν χρέη, τα οποία είναι δυσανάλογα σε σχέση με το αντικείμενο της κληρονομιάς, δηλαδή αν η κληρονομιά κοστίζει 100€ και τα χρέη είναι 150, προχωρούν στην αποποίηση. Αλλά το πρόβλημα εδώ είναι ότι πολλές φορές οι κληρονόμοι δεν γνωρίζουν το πραγματικό ύψος των χρεών, οπότε βρίσκονται εξ απροόπτου. Άρα καλό είναι να μιλήσουν με έναν συμβολαιογράφο ή έναν δικηγόρο. Για τις τροποποιήσεις αυτές εμείς ως Δικηγορικός Σύλλογος διοργανώνουμε στις 23 Οκτωβρίου μία ημερίδα, στη διάρκεια της οποίας θα γίνει ανάλυση όλων των διατάξεων».
ΔΗΜΗΤΡΗΣ ΤΣΙΠΙΖΙΔΗΣ
