Γράφει ο Ανδρέας Χριστόπουλος
Υπάρχουν άνθρωποι που άλλαξαν την ιστορία σε πολλά, με ευφυείς καινοτομίες τους αν και οι περισσότεροι από εμάς δεν έχουμε ιδέα για ότι έκαναν. Αντί να μιλήσουμε σήμερα για την κομματική ανεπάρκεια στη χώρα, λέω να μιλήσουμε για δύο ανθρώπους που μέσα από το μπουζούκι άλλαξαν την διασκέδαση μας.
Το μπουζούκι, ξεκινά από την αρχαία ελληνική πανδούρα, περνά μέσα από το ρεμπέτικο τραγούδι των τεκέδων και καταλήγει στην απόλυτη καταξίωση στις μεγάλες πίστες.
Η εξέλιξη αυτή αποτυπώνεται ανάγλυφα στα περίφημα γλυπτά της Μαντινείας (4ος αιώνας π.Χ.), όπου μια Μούσα απεικονίζεται να παίζει πανδούρα.
Το όργανο πέρασε στο Βυζάντιο ως θαμπούρα ή ταμπουράς, επιβιώνοντας σε όλη τη διάρκεια της Τουρκοκρατίας. Όσο για το όνομα «μπουζούκι», η επικρατέστερη εκδοχή είναι ότι προέρχεται από την τούρκικη λέξη bozuk.
Στις αρχές του 20ου αιώνα, το μπουζούκι ριζώνει στα λιμάνια και στις φτωχογειτονιές των προσφύγων. Γίνεται το βασικό όργανο του Ρεμπέτικου τραγουδιού. Κατά την περίοδο της δικτατορίας του Μεταξά όμως, υπέστη ανελέητο διωγμό. Θεωρήθηκε όργανο του υποκόσμου και των τεκέδων.
Ο κορυφαίος δεξιοτέχνης Μανώλης Χιώτης τα αλλάζει όλα όταν παίρνει το παραδοσιακό τρίχορδο μπουζούκι και του προσθέτει μια τέταρτη χορδή (κουρδισμένη σε ΡΕ-ΛΑ-ΦΑ-ΝΤΟ), ενώ παράλληλα το ηλεκτρίζει. Η αλλαγή αυτή έδωσε στο όργανο τεράστιες αρμονικές και σολιστικές δυνατότητες, φέρνοντάς το πιο κοντά στην τεχνική της κιθάρας.
Με τη βοήθεια μεγάλων συνθετών όπως ο Βασίλης Τσιτσάνης, ο Μίκης Θεοδωράκης και ο Μάνος Χατζιδάκις, το μπουζούκι έγινε ο απόλυτος πρωταγωνιστής της ελληνικής διασκέδασης και αναγνωρίστηκε διεθνώς ως το εθνικό μουσικό σύμβολο της Ελλάδας.
Ποιος άλλος συνέβαλε στη διάδοση του στην κοινωνία μας; Ο Νίκος Τσιφόρος αποφασίζει να βάλει σε μια ταινία της δεκαετίας του 50 σκηνές από κέντρο με ορχήστρα και τραγούδι με μπουζούκια. Ήταν τέτοια η αποδοχή, που από τότε όλες οι ελληνικές ταινίες είχαν σκηνές από κέντρα με μεγάλους καλλιτέχνες που οι απλοί άνθρωποι ειδικά της επαρχίας δεν είχαν δυνατότητα να τους δουν.
