Το Φουαγιέ της Ε.Μ.Σ. είναι πλέον σκηνή, όπου η μια παράσταση διαδέχεται την άλλη, είναι άλλο ένα συν στη δράση του Βορειοελλαδίτικου φορέα πολιτισμού, είναι μια ακόμη αφορμή για να επικροτήσει κανείς το έργο που παράγεται εκεί και μια απόδειξη ότι το κρατικό θέατρο δίνει ευκαιρίες στους καλλιτέχνες να εργαστούν και στους πολίτες να θεατριστούν.
Στη νέα παραγωγή του Κ.Θ.Β.Ε το Φουαγιέ είναι ο χώρος όπου βρήκε στέγη το βραβευμένο έργο της Ολλανδής συγγραφέως Λοτ Φέικεμανς, που γράφτηκε το 2009 και ήδη ανέβηκε στη Γερμανία και την Αυστρία με επιτυχία. Το έργο μιλά για την απώλεια και πώς τη βιώνουν οι άνθρωποι και ιδιαίτερα αυτοί που είχαν ή έχουν στενούς μεταξύ τους δεσμούς.
Ο Γιάννης Μόσχος, σκηνοθέτης με περγαμηνές, γνωρίζουμε ότι εκτός από πανεπιστημιακός διδάκτορας του τμήματος Θεατρικών Σπουδών έχει υπογράψει σπουδαίες παραστάσεις και παραγωγές σε μερικές από τις μεγαλύτερες σκηνές της Ελλάδας, είτε σε πλαίσιο μεγάλου Φεστιβάλ είτε όχι. Μετέφρασε και σκηνοθέτησε το συγκεκριμένο έργο και τούτη είναι η πρώτη του συνεργασία με το Κ.Θ.Β.Ε.
Ο Γιάννης Μόσχος δούλεψε ένα κείμενο, άχρονο θα έλεγα, με λεπτές ισορροπίες, κείμενο-πείραμα πάνω στις συμπεριφορές ενός ζευγαριού που το χωρίζει ο χρόνος , το ενώνει ένας ανείπωτος πόνος και το παλινδρομεί ο ψυχισμός του άνδρα και της γυναίκας, όπως διακυμαίνονται αυτοί, πότε από φυσικές παρορμήσεις, πότε από νοητικές στάσεις των «πρέπει», πότε από πηγαίες συναισθηματικές εκρήξεις. Του διατέθηκε, λοιπόν, ο χώρος του Φουαγιέ για να δομήσει την παράσταση, να την παρουσιάσει στο κοινό, το οποίο χωρίστηκε στα δυο, όπως ακριβώς ο Μωυσής χώρισε τη θάλασσα και πέρασαν από το ενδιάμεσο στεγνό κομμάτι οι Ισραηλίτες. Ένα Ισθμός κι εδώ. Στα δυο μερίσματα -θάλασσες, οι θεατές στα σκαριά-καρέκλες τους και στη μέση μια λωρίδα από μάρμαρο , όπου και το νοητό νεκροταφείο, τόπος συνάντησης των δυο ηρώων. Αυτού και Αυτής. Επιμένω στη διάρθρωση χώρου και καταναλώνω χρόνο σ’ αυτήν, επειδή είναι το μελανό σημείο της παράστασης. Είναι και άδικο για τους εξαιρετικούς ηθοποιός Μαρία Τσιμά και Ταξιάρχη Χάνο , είναι και πολλαπλά άδικο για τους θεατές. Επειδή η πρώτη σειρά θεατών ένθεν και ένθεν κοινώνησε ανεμπόδιστα το κείμενο, τις αντανακλάσεις από τη δυναμική των χαρακτήρων που οι δυο τους έπλασαν , τους χυμούς από τις λέξεις που πρόφεραν, τις ποικιλώνυμες εκφράσεις τους, τις κινήσεις τους, τις εναλλαγές ύφους και ηχοχρώματος φωνής , ό,τι μπορεί, τέλος πάντων, κανείς να δώσει και να πάρει σε μια αμφίδρομη σχέση, σε μια επαφή σαν αυτή που γεννά το θέατρο «δωματίου». Οι της δεύτερης σειράς ήταν και οι απόλυτα αδικημένοι. Συμμερίστηκα τη στενοχώρια τους, καθώς κινούσαν σώμα και κεφάλι προς κατευθύνσεις που τους επέτρεπαν ,κάπως, να δουν και ν’ ακούσουν. Εγώ ήμουν στην τρίτη σειρά, μεταξύ φθοράς και αφθαρσίας, κάτι σαν ντεμί σαιζόν που λένε στην αγορά, επειδή είχαμε μεν βάθρο, ήμασταν δε σε θολό οπτικό πεδίο.
Λύση, σαφώς, υπήρχε. Ένα τεχνητό επίπεδο, μια βάση-σκηνή πάνω στην οποία θα διαμείβοντο οι δράσεις. Σε τίποτα δε θα εμπόδιζε και τη χρήση των σημείων στις άκρες της σάλας. Προφανώς, ο σκηνοθέτης δεν το ήθελε. Οι θεατές πάλι, σίγουρα θα το ήθελαν.
Έστω κι έτσι, η Μαρία Τσιμά και ο Ταξιάρχης Χάνος προσπάθησαν φιλότιμα να υπερκεράσουν το χαοτικό μέγεθος της σάλας, να απλώσουν πάνω στη λωρίδα γης ανάμεσα στις ήρεμες θάλασσες θεατών , μπορεί και αναταραγμένες , πιθανολογώ και κάπου να εμφανίστηκαν κύματα που καταλάγιασαν γρήγορα, τους χαρακτήρες και να μας περάσουν κλιμακωτά, βέβαια, αυτά που ήθελε να δώσει η συγγραφέας.
Χωρίς να εστιάσω στο ζήτημα της απώλειας, προσωπικά εισέπραξα ότι η Λοτ Φέικεμανς, για χάρη εκείνων που δεν έχουν ακόμη αποκτήσει κάποια γνωριμία με την «Ψυχοσύνθεση», έθιξε το θέμα της με έναν γενικό τρόπο. Γιατί είναι αναγκαία η ψυχοσύνθεση; Διότι όλοι μας έχουμε μέσα μας διαφορετικά και αντίθετα στοιχεία, τα οποία εναλλάσσονται και συγκρούονται. Αυτά συχνά αποκτούν τόσο μεγάλη δύναμη, ώστε σχηματίζουν ξεχωριστές προσωπικότητες και υποπροσωπικότητες, καθεμιά από τις οποίες αγωνίζεται μέσα μας να κυριαρχήσει. Τούτο οδηγεί σε ένα αριθμό αντιθέσεων, συγκρούσεων, διαταραχών και αναστατώσεων, που μπορεί να προκαλέσουν σοβαρές νευροψυχικές δυσκολίες και συχνά δίνει στο άτομο μια διαρκώς αυξανόμενη αίσθηση μη ικανοποίησης, αστάθειας και δυσαρμονίας. Αλλά αυτή η «ανθρώπινη κατάσταση» δεν είναι οπωσδήποτε μοιραία και αναπόφευκτη. Μπορούμε να τη μεταβάλλουμε και να τη θεραπεύσουμε, αν είμαστε διατεθειμένοι να εξετάσουμε τους εαυτούς μας διεξοδικά, αν αποδεχτούμε ευθύνες και , νομίζω ότι όλο αυτό ήταν και το «δια ταύτα» της υπόθεσης, αφού στο φινάλε το ζευγάρι φεύγει από την προσχεδιασμένη συνάντηση φιλικά.
Η παράσταση είναι λιτή. Ακούγονται δυο φορές μερικές νότες. Όχι ιντερμέδια ούτε μουσικές γέφυρες. Κάτι σαν επιβεβαιωτικά μόρια που συναντάμε στη γραμματική. Σκηνικά δεν υπάρχουν. Όλοι οι συντελεστές στην πρεμιέρα καταχειροκροτήθηκαν από το κοινό. Οπωσδήποτε η παράσταση είναι μια θετική πρόκληση.
Συντελεστές:
Μετάφραση-Σκηνοθεσία: Γιάννης Μόσχος
Σκηνικά-Κοστούμια: Τίνα Τζόκα
Μουσική: Άγγελος Τριανταφύλλου
Φωτισμοί: Λευτέρης Παυλόπουλος
Βοηθός σκηνοθέτη: Ελίνα Καλαϊτζόγλου
Οργάνωση παραγωγής: Ναταλία Λαμπροπούλου
Διανομή: Μαρία Τσιμά (ΑΥΤΗ), Ταξιάρχης Χάνος (ΑΥΤΟΣ)
ΠΑΥΛΟΣ ΛΕΜΟΝΤΖΗΣ
