ΤΟΥ ΠΑΥΛΟΥ ΛΕΜΟΝΤΖΗ
Η λαϊκή ρήση κρύβει μεγάλη ψυχολογική αλήθεια, καθώς και τα δύο αυτά συναισθήματα μοιράζονται ένα κοινό στοιχείο: το έντονο πάθος.
Το διαπιστώνουμε στις ανθρώπινες σχέσεις, το διαβάζουμε στα μυθοπλαστικά σενάρια, το βλέπουμε σε κίνηση και ομιλία στις μεγάλες οθόνες.
Στις μέρες μας, το ζούμε στις συμφωνίες υπερδυνάμεων, το φωνάζουν και οι δύο τρομεροί άνθρωποι – απάνθρωποι κυβερνήτες υπερδυνάμεων.
Η λογοτεχνία και ο κινηματογράφος άντλησαν επί δεκαετίες αστείρευτη έμπνευση από την αντιπαλότητα ανάμεσα στις ΗΠΑ και τη Ρωσία (ή την πρώην Σοβιετική Ένωση), μετατρέποντας τον Ψυχρό Πόλεμο σε ένα από τα πιο κυρίαρχα αφηγηματικά μοτίβα της σύγχρονης ποπ κουλτούρας.
Αυτό το «άσβεστο μίσος» και η γεωπολιτική σκακιέρα αποτυπώθηκαν μέσα από διαφορετικά είδη, προσφέροντας στο κοινό εμβληματικά έργα.
Στη λογοτεχνία των κατασκόπων και της πυρηνικής απειλής, οι συγγραφείς χρησιμοποίησαν την ένταση των δύο υπερδυνάμεων για να χτίσουν σκοτεινά ψυχολογικά θρίλερ και ιστορίες επιστημονικής φαντασίας. Πολλά τα παραδείγματα:
«Ο κατάσκοπος που γύρισε από το κρύο» του Τζον Λε Καρέ. Απομυθοποίησε τον κόσμο της κατασκοπείας, δείχνοντας τις γκρίζες ζώνες και το ηθικό κόστος του Ψυχρού Πολέμου, μακριά από τις χολιγουντιανές υπερβολές.
«Το Κυνήγι του Κόκκινου Οκτώβρη» του Τομ Κλάνσι. Καθιέρωσε το πολιτικό θρίλερ, εστιάζοντας στις στρατιωτικές ισορροπίες, τα υποβρύχια και την τεχνολογική υπεροχή των δύο πλευρών.
Το Χόλυγουντ –αλλά και ο σοβιετικός κινηματογράφος αντίστοιχα– χρησιμοποίησαν τη σύγκρουση τόσο για ψυχαγωγία όσο και για ιδεολογική επικράτηση:
Ταινίες όπως το «S.O.S. Πεντάγωνο Καλεί Μόσχα» του Στάνλεϊ Κούμπρικ σατίρισαν με μαύρο χιούμορ τον παραλογισμό του αμοιβαία εξασφαλισμένου πυρηνικού ολέθρου (MAD).
Η δεκαετία του ’80 απογείωσε την κινηματογραφική κόντρα με ξεκάθαρους «καλούς» και «κακούς». Χαρακτηριστικά παραδείγματα το «Ρόκι IV» (η μάχη του Rocky Balboa με τον Σοβιετικό «γίγαντα» Ivan Drago) και το «Top Gun».
Αυτή η διαρκής πολιτισμική παραγωγή απέδειξε ότι η τέχνη δεν αποτύπωνε απλώς την πραγματικότητα, αλλά συχνά τη διαμόρφωνε, συντηρώντας τους μύθους, τους φόβους και τη γοητεία γύρω από τη μεγαλύτερη γεωπολιτική κόντρα του 20ού και 21ου αιώνα.
Η γεωπολιτική πραγματικότητα του 2026 επιβεβαιώνει μια σημαντική μετατόπιση, καθώς η προσωπική χημεία και η συναλλακτική προσέγγιση των Ντόναλντ Τραμπ και Βλαντίμιρ Πούτιν ανατρέπουν, εν μέρει, το παραδοσιακό ψυχροπολεμικό αφήγημα. Ωστόσο, οι αναλυτές επισημαίνουν ότι πίσω από την «αγαστή συνεργασία» κρύβονται σκληρά εθνικά συμφέροντα, αμοιβαίες σκοπιμότητες και σοβαρές εσωτερικές αντιδράσεις.
Αντί για το παραδοσιακό δόγμα της αμοιβαίας εξόντωσης, οι δύο ηγέτες προτιμούν μια σχέση βασισμένη σε άμεσες, «επιχειρηματικές» συμφωνίες, όπως η πρόσφατη για το Ντίζελ.
Στις 9 Οκτωβρίου 2026, μετά από τηλεφωνική επικοινωνία, ο Τραμπ ανακοίνωσε μια συμφωνία-σταθμό για την προμήθεια εκατομμυρίων τόνων ρωσικού ντίζελ στις ΗΠΑ και τις παγκόσμιες αγορές. Η κίνηση αυτή, όπως διαβάσαμε, ακούσαμε, είδαμε, περιλαμβάνει την εξάμηνη άρση των αμερικανικών κυρώσεων στις εξαγωγές ρωσικού ντίζελ, έγινε από την Ουάσιγκτον, με στόχο τη μείωση των εγχώριων τιμών καυσίμων ενόψει των ενδιάμεσων εκλογών του Νοεμβρίου.
Ο Πούτιν επιβεβαίωσε την ετοιμότητα της Ρωσίας να στηρίξει τις αγορές ενέργειας, ενώ οι δύο πλευρές συμφώνησαν να διατηρήσουν ανοιχτούς διαύλους επικοινωνίας μεταξύ των κυβερνήσεων και των υπηρεσιών ασφαλείας τους.
Ενώ ο μύθος του «άσβεστου μίσους» ραγίζεται από τις προσωπικές επαφές των δύο ανδρών, η Ρωσία συνεχίζει να συνεργάζεται στενά με την Κίνα και το Ιράν. Η Μόσχα επιδιώκει τη σταδιακή διάβρωση της δυτικής αρχιτεκτονικής ασφάλειας και του ΝΑΤΟ, αποδεικνύοντας ότι η «αγαστή συνεργασία» είναι περισσότερο ένας τακτικός ελιγμός, παρά μια μόνιμη συμμαχία αξιών. Παράλληλα, βομβαρδίζει ανηλεώς την Ουκρανία και ο αριθμός των νεκρών εκεί, καθημερινά αυξάνεται.
Ο έτερος κωλοτούμπας, προσπαθεί να εκπαραθυρώσει τον Ζελένσκι από τη θέση του Προέδρου της πολύπαθης Ουκρανίας.
Μιλώντας σε δημοσιογράφους έξω από τον Λευκό Οίκο κατηγόρησε τον Ουκρανό Πρόεδρο ότι παρατείνει τον πόλεμο και ότι έχασε πολλές ευκαιρίες για να καταλήξει σε συμφωνία με τη Μόσχα. Ισχυρίστηκε ότι ο Ζελένσκι «θέλει να προκαλεί προβλήματα στον κόσμο και στους Αμερικανούς αγρότες, επειδή συνεχίζει να βομβαρδίζει τα ρωσικά διυλιστήρια, επηρεάζοντας τις παγκόσμιες τιμές των καυσίμων».
Ο Τραμπ αποκάλυψε ότι είχε ζητήσει ρητά από το Κίεβο να σταματήσει αυτά τα πλήγματα, προειδοποιώντας τον Ζελένσκι ότι «πρέπει οπωσδήποτε να σταματήσει».
Ο Ζελένσκι είχε καταδικάσει έντονα τη συμφωνία Τραμπ-Πούτιν για το ντίζελ, χαρακτηρίζοντάς την «δώρο γενεθλίων» στον Πούτιν που βοηθά στη χρηματοδότηση του πολέμου, ξεκαθαρίζοντας ότι η Ουκρανία θα σταματούσε τις επιθέσεις στα ρωσικά διυλιστήρια, μόνο αν η Μόσχα έβαζε φρένο προηγουμένως στα δικά της βάναυσα πλήγματα κατά των ουκρανικών ενεργειακών υποδομών.
Λίγες ώρες μετά την επίθεση στον Ζελένσκι, την Κυριακή 11 Οκτωβρίου 2026, ο Τραμπ προχώρησε σε μια αιφνιδιαστική ανάρτηση στο Truth Social, δηλώνοντας ότι ξεκινά άμεσα «ενεργειακή εκεχειρία» μεταξύ Ρωσίας και Ουκρανίας με τη συμφωνία και των δύο πλευρών.
Αν και ο Ζελένσκι δήλωσε αρχικά ότι η ανακοίνωση αυτή αποτελούσε «νέο» για τον ίδιο, στη συνέχεια ξεκαθάρισε ότι το Κίεβο υποστηρίζει την αποκλιμάκωση, αλλά αναμένει τις επίσημες λεπτομέρειες από την αμερικανική πλευρά, τονίζοντας ότι απαιτούνται «πραγματικές εγγυήσεις» για να τηρήσει η Ρωσία τη δέσμευση.
Στο μεταξύ, αναλυτές και επικριτές συνδέουν άμεσα τις πρόσφατες κινήσεις του Ντόναλντ Τραμπ με την προσπάθειά του να εξασφαλίσει την πλειοψηφία των Ρεπουμπλικάνων στο Κογκρέσο, στις ενδιάμεσες εκλογές του Νοεμβρίου 2026.
Ακριβώς εκεί οφείλεται ο «ξαφνικός έρωτας» με τον Πούτιν. Δε θέλει και πολύ μυαλό.
Εμείς, λοιπόν, που καυχόμαστε ότι το διαθέτουμε, μένουμε στα καυτά εσωτερικά προβλήματα. Ποιος είναι ο θύτης και ποιος το θύμα στην ξαφνική διαμάχη Καρβέλα- Βίσση;
Δεν έχω άποψη. Εγώ περιμένω να δω τι όνειρα έβλεπαν οι ελεγκτικοί μηχανισμοί που, εδώ και χρόνια, κοιμόντανε κι αφήνανε να αλωνίζουν πίστες και στάδια οι καλλιτέχνες και οι ιαχές του καυγά τους τούς ξυπνήσανε και τώρα τρέχουν να μαζέψουν τα ασυμμάζευτα. Ίδωμεν!
ΠΑΥΛΟΣ ΛΕΜΟΝΤΖΗΣ
