Γράφει ο Ανδρέας Χριστόπουλος
Η παρακμή που βιώνει η ανθρώπινη κοινωνία στις μέρες μας έχει μια βασική αιτία: Το διαδίκτυο. Εκεί παρακολουθεί κανείς την εξάπλωση των ψευδών ειδήσεων (fake news) και των ύβρεων και αυτό πλήττει τα θεμέλια πάνω στα οποία στηρίζεται η ανοιχτή και ελεύθερη κοινωνία.
Η δημοκρατία βασίζεται στην εμπιστοσύνη των πολιτών προς τους θεσμούς (δικαιοσύνη, κοινοβούλιο, ΜΜΕ). Όταν το διαδίκτυο κατακλύζεται από θεωρίες συνωμοσίας και κατασκευασμένα ψεύδη, οι πολίτες αρχίζουν να αμφισβητούν τα πάντα.
Πρώτες υπεύθυνες είναι οι εταιρείες που μέσω αλγορίθμων, προωθούν τις ύβρεις και τη ρητορική μίσους. Και δεν είναι μόνο οι αλγόριθμοι. Σε φοβερή έκταση έχουμε στοχευμένη διασπορά ψευδών ειδήσεων, από οργανωμένα κέντρα ή ξένες δυνάμεις. Αυτά τα κατασκευασμένα δεδομένα, αλλοιώνουν την ίδια τη δημοκρατική διαδικασία.
Μέσα από αυτόν τον καταιγισμό ψεμάτων και ύβρεων πολιτικοί, δημοσιογράφοι, επιστήμονες και απλοί πολίτες επιλέγουν να αποσυρθούν από τον δημόσιο διάλογο για να προστατεύσουν εαυτούς. Αυτό απελευθερώνει την τοξικότητα που πιο εύκολα, εξαπλώνεται περισσότερο.
Το διαδίκτυο και η “επέλαση των ηλιθίων”, κατά τον Ουμπέρτο Έκο, που το κατακλύζουν με υπερπληθώρα ψεμάτων και συνωμοσιολογιών παραμερίζει εντυπωσιακά και επικίνδυνα την αλήθεια και οι πλασματικοί ισχυρισμοί, μετράνε περισσότερο από τα γεγονότα.
Είμαστε στην ώρα μηδέν. Οι μεγάλες τεχνολογικές εταιρείες (Meta, Google, TikTok κ.λπ.) δεν μπορούν πλέον να λειτουργούν χωρίς έλεγχο. Δεν πρέπει να προωθούν την τοξικότητα απλώς επειδή φέρνει επισκεψιμότητα. Αλλά είναι και ευθύνη των ίδιων των πολιτών, να αναπτύξουν αντισώματα απέναντι στο ψέμα. Και αυτό πρέπει να ξεκινήσει από το Σχολείο
Οι μαθητές πρέπει να μαθαίνουν να διασταυρώνουν πηγές, να αναγνωρίζουν τη συναισθηματικά φορτισμένη γλώσσα και να ξεχωρίζουν την τεκμηριωμένη είδηση από το ψέμα.
Ακόμη πρέπει να δημιουργηθούν ανεξάρτητοι οργανισμοί που θα ελέγχουν την εγκυρότητα των ειδήσεων. Όταν μια είδηση επισημαίνεται ως «ψευδής» ή «παραπλανητική» στις πλατφόρμες, η διάδοσή της μειώνεται δραματικά. Και πρέπει να υπάρξουν ποινές και νομικές κυρώσεις. Το ψέμα πρέπει να πάψει να είναι κερδοφόρο.
Και ερχόμαστε και πάλι στην ατομική ευθύνη. Το μπλοκάρισμα (block) σε προφίλ που χρησιμοποιούν ύβρεις και ρητορική μίσους βοηθά στο να «καθαρίσει» ο δημόσιος ψηφιακός χώρος. Σε περιπτώσεις σοβαρής παρενόχλησης (cyberbullying), η άμεση καταγγελία στις αρχές, όπως η Δίωξη Ηλεκτρονικού Εγκλήματος, είναι απαραίτητη.
