Μια πρωτότυπη παράσταση μαριονετών, από τον μετρ του είδους Γιώργο Καρακάντζα, σε μια διεθνή συμπαραγωγή με τη γαλλική ομάδα Anima Théâtre.
Κριτική από τον Παύλο Λεμοντζή
Το ΔΗΠΕΘΕ Καβάλας στο πλαίσιο του 69ου Φεστιβάλ Φιλίππων, παρουσιάζει τη Δευτέρα 20 και την Τρίτη 21 Ιουλίου στη Στοά Αϊ Γιάννη, την τρίγλωσση παράσταση κουκλοθεάτρου «Οι Αντιγόνες», σε Γαλλική, Ιρανική και Ελληνική Γλώσσα.
Πρόκειται για μια ιδιαίτερη παράσταση-βαλίτσα που αντλεί τις τεχνικές της από το θέατρο σκιών ενώ έχει σχεδιαστεί έτσι, ώστε να ταξιδεύει παντού.
Η παράσταση στηρίζεται στον μύθο της Αντιγόνης, αυτή τη θεμελιώδη μορφή της ελληνικής τραγωδίας που αψηφά την απαγόρευση του Κρέοντα να θάψει τον αδερφό της, Πολυνείκη, πληρώνοντας το τίμημα με τη δική της ζωή. Η ιστορία της
διασχίζει τους αιώνες και αντηχεί ακόμα και σήμερα.
Στη συγκεκριμένη παράσταση η Αντιγόνη δεν είναι πια μόνο μια ηρωίδα της αρχαιότητας: γίνεται μια σύγχρονη, ανυπότακτη γυναίκα που ενσαρκώνει μια αξιοπρέπεια που αρνείται να υποταχθεί.
Σε μια σκηνή εσκεμμένα λιτή, η αφήγηση αναπτύσσεται μέσα από μια βαλίτσα -σύμβολο της προσφυγιάς και της μνήμης- που μετατρέπεται σε μικροσκοπικό θέατρο όπου ξαναπαίζονται τα κομμάτια της ζωής της Αντιγόνης. Κανένα αντικείμενο δεν είναι ουδέτερο: ένα μαντήλι, ένας καθρέφτης, μια λάμπα ή μια φιγούρα συμμετέχουν στη δημιουργία ενός κόσμου σκιών και αναμνήσεων, όπου ο μύθος συναντά το προσωπικό.
Η παράσταση παίρνει τη μορφή παραμυθιού ενώ την αφήγησή του αναλαμβάνουν δύο performers. Ο ένας «σμιλεύει» το φως και τις εμφανίσεις, δίνοντας σώμα στις μορφές της εξουσίας και της τραγωδίας και η άλλη ενσαρκώνει την Αντιγόνη, εμπλουτίζοντας την ιστορία με την εμπειρία του ιρανικού παραμυθιού (Naqqali) και τη δική του πορεία.
Από αυτή τη συνάντηση γεννιέται μια σύγχρονη Αντιγόνη, που καθρεφτίζει πάνω της τα ζητήματα της προσφυγιάς, της ελευθερίας και της γυναικείας αντίστασης, αντηχώντας τους σύγχρονους αγώνες και τις φωνές των γυναικών που συναντήθηκαν κατά τη διάρκεια του δημιουργίας αυτού του έργου.
Η ομάδα του Γιώργου Καρακάντζα δίνει νέα διάσταση στο Θέατρο Σκιών , με μια εντελώς ιδιότυπη μορφή τέχνης και διασκεδάζει, ψυχαγωγεί, διαμορφώνει χαρακτήρες, εκπαιδεύει θεατές, δίνει ουσία στον όρο «διαδραστικό θέατρο». Εξάλλου, το θέατρο του είδους είναι ένα θεσμοθετημένο μέσο αγωγής και ψυχαγωγίας σε πολλές ευρωπαϊκές χώρες.
Δεν υπάρχουν ακριβή στοιχεία για τη γέννηση της φιγούρας ή της κούκλας, αλλά υπάρχουν στοιχεία για τη μεγάλη της ιστορία. Η πρώτη θεατρική πράξη του ανθρώπου, κατά τους Έλληνες, ήταν το πλάσιμο ομοιώματός του, «ανδρείκελου», που προέρχεται από τις λέξεις «ανήρ» και το επίθετο «είκελος» που σημαίνει «όμοιος». Με κάποια προσποίηση, μίμηση, του έδωσε φωνή και κίνηση κι έτσι αποτέλεσε θέαμα. Η εμφάνισή του χρονολογείται πριν από 3.000 χρόνια κι αναπτύχθηκε σχεδόν σ’ όλον τον κόσμο. Υπάρχουν στοιχεία ότι , πλην τις αρχαίας Ελλάδας, συναντήθηκε στην Αίγυπτο, στην Ινδία, στην Άπω Ανατολή, στη Ρώμη κι αργότερα σ’ όλη την Ευρώπη.
Ο κύριος ρόλος τους ήταν θρησκευτικός. Μάλιστα, σε αιγυπτιακό τάφο βρέθηκαν μαριονέτες. Απ’ την Αίγυπτο ήρθαν και στην Ελλάδα και, σύμφωνα και με τον Λουκιανό, οι αρχαίοι Έλληνες μιμήθηκαν τον μηχανισμό της κινητικότητάς τους, ώστε η μαριονέτα να διαδοθεί ευρέως, ακόμη και στη καθημερινή ψυχαγωγία τους.
Ο μύθος της Αντιγόνης χαρακτηρίζεται από μεταμορφωτικές τάσεις, όπως άλλωστε κάθε αρχαιοελληνικός μύθος, με τη διαφορά ότι η ιστορία της Αντιγόνης έχει μεταπλαστεί, μεθερμηνευτεί, επαναπροσληφθεί και επαναπροσδιοριστεί στη σύγχρονη εποχή περισσότερο από οποιονδήποτε άλλον μύθο που μας έρχεται από την κλασική αρχαιότητα. Οι δυνάμεις της μετάπλασης και της μεταμόρφωσής της είναι αστείρευτες. Σε όλον τον κόσμο η φιγούρα της χρησιμοποιήθηκε για να αφηγηθεί εκ νέου ιστορίες αντίστασης σε ολιγαρχικά ή απολυταρχικά ή αποικιοκρατικά καθεστώτα, ιστορίες χειραφέτησης και προσωπικής ενδυνάμωσης, ιστορίες έμφυλης ισότητας και συμπερίληψης του Άλλου. Η Αντιγόνη μεταμορφώνεται συνεχώς γεννώντας δεκάδες νέες ‘Αντιγόνες’ που πασχίζουν να αφήσουν τις σκιές και να βγουν στο φως. Εδώ συναντιέται το θέατρο σκιών και οι πολλές σύγχρονες Αντιγόνες.
Το θέατρο σκιών συνδέεται με τη γέννηση της ανθρωπότητας. Είναι εύκολο να φανταστεί κανείς τις σκιές να χορεύουν στις προϊστορικές σπηλιές ή ακόμα και στη σπηλιά του Πλάτωνα. Στην αρχαία Ελλάδα, η σκιά χρησιμοποιούνταν από το Μαντείο των Δελφών για τη δημιουργία μιας μυστικιστικής ατμόσφαιρας, καθώς οι σκιές επιτρέπουν την αναπαράσταση άλλων κόσμων στη συλλογική φαντασία. Οι μάντεις και οι χαρτορίχτρες ‘συνομιλούν’ με τις σκιές και τις ‘ακούνε’, καθώς βρίσκονται σε ‘επικοινωνία’ με τον κόσμο των πνευμάτων και με τον θάνατο. Στο θέατρο, σήμερα, με τον συνδυασμό διαφόρων πηγών φωτός και βίντεο μπορούμε να παράγουμε σκιές μέσα στον χώρο και να δώσουμε μια άλλη διάσταση στην αφήγηση. Οι σκιές μπορούν να κάνουν μια αφήγηση πιο φαντασμαγορική. Οι σκιές και οι προβολές εικόνων ξεφεύγουν από τη γραμμική αφήγηση και οι χαρακτήρες της παράστασης ζωντανεύουν, καινούργιοι χώροι και τόποι γεννιούνται απλά με ένα φως και λίγες φιγούρες.
«Η δημιουργία, ο πολιτισμός και η παιδεία νομίζω ότι μπορούν να μας αφυπνίσουν ενάντια στη βαρβαρότητα. Η ελληνική μυθολογία είναι μέρος του ανθρώπινου πολιτισμού.» Δήλωσε ο ίδιος ο σκηνοθέτης.
Συντελεστές
Σκηνοθεσία: Γιώργος Καρακάντζας, Samaneh Latifi
Εικονογράφος: Kinga Kelemen
Μουσικός: Ali Hout
Μαριονετίστας: Γιώργος Καρακάντζας
Ηθοποιός: Samaneh Latifi
Συνεργάτες: Ευφημία Καρακάντζα (Καθηγήτρια Αρχαίας Ελληνικής Γλώσσας), Eric Deniaud (Κατασκευαστής Μαριονετών)
Εκτέλεση Παραγωγής: Anima Theatre
Η παράσταση είναι στα γαλλικά, περσικά και ελληνικά.
ΠΑΥΛΟΣ ΛΕΜΟΝΤΖΗΣ
