του Παύλου Λεμοντζή
Η φράση είναι εξαιρετικά φορτισμένη και χρησιμοποιείται, από όλους μας, για να περιγράψει μία από τις πιο σκοτεινές πλευρές της σύγχρονης πραγματικότητας: την εμπορία (human trafficking) και την εκμετάλλευση απελπισμένων ανθρώπων.
Είτε αναφέρεται στο κοινωνικό φαινόμενο, είτε σε κάποιο καλλιτεχνικό έργο (όπως βιβλία ή ταινίες ), το κεντρικό θέμα παραμένει η παραβίαση της ανθρώπινης αξιοπρέπειας.
Το “λαθρεμπόριο” αυτό δεν αφορά εμπορεύματα, αλλά την ίδια την ανθρώπινη ζωή και ελευθερία με την Παράνομη Διακίνηση Μεταναστών.
Η εκμετάλλευση της ανάγκης για φυγή από εμπόλεμες ζώνες ή δυσβάσταχτα κι απάνθρωπα θεοκρατικά καθεστώτα, οι ανάλγητοι διακινητές θησαυρίζουν θέτοντας σε άμεσο κίνδυνο τις ζωές των ανθρώπων – εμπορευμάτων τους.
Πέρα από την εμπορία σαρκός ή την εργασιακή εκμετάλλευση, θα βάλουμε στο κάδρο και την εμπορία οργάνων: Μια λιγότερο συχνή αλλά υπαρκτή και φρικιαστική πτυχή του φαινομένου.
Ο όρος «λαθρεμπόριο ψυχών» αντί για «σωμάτων» υιοθετήθηκε από οργανώσεις, πολιτικούς, πολίτες και Μέσα Ενημέρωσης, για να τονιστεί το Ψυχολογικό Τραύμα, η Αποανθρωποποίηση και η Ηθική Διάσταση του φαινομένου.
Η πληγή που προκαλείται στα θύματα είναι βαθιά και μονίμως χαίνουσα.
Οι διακινητές υπολογίζουν τους ανθρώπους μόνο ως αναλώσιμα αντικείμενα, με σκοπό το εύκολο , αλλά βρώμικο κέρδος. Η αμείωτη, θλιβερή, απάνθρωπη κατάσταση, υπογραμμίζει την απόλυτη κατάπτωση των αξιών σε μια παγκόσμια κοινωνία, που επιτρέπει τέτοια εγκλήματα.
Η ενημέρωση και η επαγρύπνηση είναι τα πρώτα βήματα αντιμετώπισης του λαθροεμπορίου. Υπάρχουν διεθνείς και εθνικοί οργανισμοί (όπως η Interpol, η Europol και εγχώριες ΜΚΟ) που μάχονται καθημερινά ενάντια σε αυτά τα κυκλώματα.
Σημειώνω ότι αν υποψιάζεστε περίπτωση εμπορίας ανθρώπων, υπάρχουν γραμμές βοήθειας (όπως το 1109 στην Ελλάδα), που δέχονται καταγγελίες, ακόμα και ανώνυμα. Δεν είναι ρουφιανιά, είναι σημαντική βοήθεια προς αποφυγή τραγωδιών.
Σύμφωνα με την τελευταία ενημέρωση (4 Φεβρουαρίου 2026), το κλίμα γύρω από την τραγωδία στη Χίο παραμένει εξαιρετικά τεταμένο, καθώς οι έρευνες περνούν πλέον σε δικαστικό και διπλωματικό επίπεδο.
Διαβάζω ότι η διαδικασία ταυτοποίησης των 15 νεκρών είναι σε εξέλιξη, με τη συνδρομή της Υπηρεσίας Ασύλου. Οι περισσότεροι επιβαίνοντες φαίνεται να ήταν υπήκοοι Αφγανιστάν και Συρίας. Δύο από τους διασωθέντες παραμένουν σε κρίσιμη κατάσταση στην Εντατική (ΜΕΘ) του «Σκυλίτσειου» Νοσοκομείου.
Ένας 27χρονος αλλοδαπός, που φέρεται ως ο χειριστής του ταχυπλόου, έχει συλληφθεί και αντιμετωπίζει βαρύτατες κατηγορίες για πρόκληση ναυαγίου, έκθεση σε κίνδυνο και ανθρωποκτονία κατά συρροή.
Η Ύπατη Αρμοστεία του ΟΗΕ (UNHCR) εξέδωσε ανακοίνωση εκφράζοντας βαθιά θλίψη και ζητώντας «πλήρη και διαφανή διερεύνηση» των συνθηκών της σύγκρουσης, τονίζοντας ότι η προστασία της ανθρώπινης ζωής στη θάλασσα πρέπει να είναι η απόλυτη προτεραιότητα.
Η Επίτροπος Εσωτερικών Υποθέσεων δήλωσε ότι το περιστατικό αναδεικνύει την ανάγκη για αποτελεσματικότερη καταπολέμηση των κυκλωμάτων εμπορίας, ενώ ζήτησε ενημέρωση από τις ελληνικές αρχές για το αν τηρήθηκαν τα πρωτόκολλα εμπλοκής.
Η Ελληνική Κυβέρνηση υπογραμμίζει ότι το Λιμενικό Σώμα «δίνει καθημερινή μάχη σε αντίξοες συνθήκες» και επιρρίπτει την αποκλειστική ευθύνη στους διακινητές που θυσιάζουν ζωές για το κέρδος.
Αντιπολίτευση & ΜΚΟ καταθέτουν έντονες ερωτήσεις σχετικά με το πώς ένα περιπολικό σκάφος ήρθε σε σύγκρουση με μια ελαφριά λέμβο, ζητώντας να εξεταστεί αν υπήρξε υπερβολική προσέγγιση ή καταδίωξη σε επικίνδυνο σημείο.
Η προσοχή τώρα στρέφεται στο πόρισμα της πραγματογνωμοσύνης για τα δύο σκάφη και στις καταθέσεις των επιζώντων, οι οποίες θα ρίξουν φως στο αν το ταχύπλοο έκανε πράγματι επιθετικούς ελιγμούς ή αν η σύγκρουση ήταν αποτέλεσμα ατυχήματος λόγω σκότους και ταχύτητας ή κάτι άλλο, πιο σκοτεινό.
Το «Λαθρεμπόριο Ψυχών» είναι πληγή που αιμορραγεί σε πολλά επίπεδα.
Κάθε ναυάγιο, όπως αυτό στη Χίο, είναι μια υπενθύμιση ότι η ανθρώπινη ζωή έχει γίνει «νόμισμα» στα χέρια εγκληματικών οργανώσεων. Το γεγονός ότι άνθρωποι φτάνουν στο σημείο να ρισκάρουν τα πάντα σε μια σαπιοκάραβο δείχνει το μέγεθος της απελπισίας τους.
Η κοινωνία συνηθίζει σταδιακά στην είδηση του θανάτου. Η «κοινοτοπία του κακού» – όρος που εισήγαγε η Hannah Arendt το 1963, στο βιβλίο της Ο Άιχμαν στην Ιερουσαλήμ, καλύπτοντας τη δίκη του ναζιστή εγκληματία πολέμου Adolf Eichmann – κάνει αυτούς τους θανάτους απλούς αριθμούς στα δελτία ειδήσεων, κάτι που αποτελεί ηθική διάβρωση για τον πολιτισμό μας.
Το κακό δεν διαπράττεται πάντα από σαδιστές ή ψυχοπαθείς. Μπορεί να εκτελεστεί από απλούς, καθημερινούς ανθρώπους που απλώς «κάνουν τη δουλειά τους».
Όσο υπάρχουν πόλεμοι, ακραία φτώχεια και κλιματική κρίση, οι ροές δε θα σταματήσουν. Το «λαθρεμπόριο ψυχών» τρέφεται από την παγκόσμια αστάθεια και την αδυναμία των κρατών να δώσουν μια βιώσιμη, κοινή λύση.
Τα κυκλώματα των διακινητών έχουν εξελιχθεί σε πολυεθνικές επιχειρήσεις με τεράστια κέρδη, τα οποία συχνά χρηματοδοτούν άλλες παράνομες δραστηριότητες, δημιουργώντας έναν φαύλο κύκλο βίας.
Η πληγή μένει «χαίνουσα» γιατί, ενώ όλοι βλέπουν το αίμα (τα ναυάγια), ελάχιστοι αγγίζουν την αιτία που το προκαλεί (τη ρίζα της εκμετάλλευσης και των συγκρούσεων).
Η αποδικαιοποίηση κυριαρχεί. Συχνά η κοινή γνώμη συνηθίζει την τραγωδία (απευαισθητοποίηση), χάνοντας την ενσυναίσθηση που είναι απαραίτητη για τη διατήρηση της ανθρωπιάς μας.
ΠΑΥΛΟΣ ΛΕΜΟΝΤΖΗΣ
