Για την Επανάσταση της Αυτόνομης Πολιτείας της Βόρειας Ηπείρου μίλησε την Δευτέρα το βράδυ, 22 Οκτωβρίου 2018, στην αίθουσα εκδηλώσεων του Λυκείου Ελληνίδων Καβάλας ο Αντ/χης ε.α. κ. Ευάγγελος Παπαβέργος. Την Διάλεξη διοργάνωσαν από κοινού το Λύκειο Ελληνίδων Καβάλας, η Ένωση Αποστράτων Αξιωματικών Στρατού Νομού Καβάλας και ο Δήμος Καβάλας.
Σύντομο χαιρετισμό στην έναρξη της εκδήλωσης απηύθυναν η Πρόεδρος του Λυκείου Ελληνίδων Καβάλας κα Μαρίνα Φιλιππίδου καθώς και ο Πρόεδρος της Ένωσης Αποστράτων Αξιωματικών Στρατού κ. Θεόδωρος Τζατζάρης. Στη διάλεξη παραβρέθηκε και ο Πρόεδρος της Ένωσης Αποστράτων Αξιωματικών Στρατού της Ξάνθης κ. Γιώργος Γεωργιάδης.
Όπως επεσήμανε στην ομιλία του ο κ. Παπαβέργος η Ήπειρος αποτελούσε πάντα, από την Άρτα μέχρι τον Γεννούσο ποταμό, ενιαία και αδιαίρετη διοικητική, πολιτιστική και οικονομική ενότητα με κέντρο τα Γιάννενα. Το Βορειοηπειρωτικό ΒΗ ζήτημα δημιουργήθηκε κατά τους Βαλκανικούς πολέμους. Η Ιταλία και η Αυστροουγγαρία με τις επεκτατικές τους βλέψεις ήταν αυτές που δημιούργησαν το πρόβλημα. Το 1909 το 57,7% της ΒΗ ήτοι 125.612 ήταν Έλληνες και ποσοστό 42,3% ήτοι 95.561 Τούρκοι και Αλβανοί. Ο κ. Παπαβέργος αναφέρθηκε διεξοδικά στη Συνθήκη Ειρήνης του Λονδίνου 30.5.1913, στο Πρωτόκολλο του Λονδίνου 6.8.1913 και στο Πρωτόκολλο της Φλωρεντίας 17.12.1913 με το οποίο και παραχωρείτο οριστικά η Βόρεια Ήπειρος στην Αλβανία. Κι αν το Πρωτόκολλο της Φλωρεντίας ήταν το πρώτο τερατώδες έγκλημα της ευρωπαϊκής διπλωματίας η διακοίνωση των μεγ. Δυνάμεων που ακολούθησε 13.2.1914 ήταν το δεύτερο, αφού τα ελληνικά στρατεύματα εκκένωναν τα εδάφη της ΒΗ. Τότε ήταν που οι Βορειοηπειρώτες πήραν την κατάσταση στα χέρια τους. Μέσα σε ατμόσφαιρα έξαρσης, πατριωτικού ενθουσιασμού και αποφασιστικότητας, και παρά τις όποιες δυσχέρειες μεταξύ των οποίων και τα εμπόδια που παρενέβαλε και η Αθήνα για να μη δυσαρεστήσεις τις Μ. Δυνάμεις σ τις 10.2.1914 η Βόρεια Ήπειρος κηρύχτηκε Αυτόνομη Πολιτεία. Κηρύχθηκε γενική επιστράτευση. Η προσέλευση υπήρξε αθρόα και η δύναμη των 10.000 ανδρών υπερκαλύφθηκε. Η εξέγερση των Βορειοηπειρωτών συνέπεσε σε μια περίοδο εθνικής ανατάσεως όπου το έθνος μεγαλουργούσε.
Όπως τόνισε ο κ. Παπαβέργος, τόσο η εξέγερση και η ανακήρυξη της Αυτονομίας σε συνδυασμό με την παράδοση της Κορυτσάς στους Αλβανούς, συγκλόνισε το Πανελλήνιο. Η προέλαση των αυτόνομων δυνάμεων σε όλους τους τομείς της Βόρειας Ηπείρου υποχρέωσε την Διεθνή Επιτροπή Ελέγχου να αντιληφθεί ότι μόνο η ενεργός επέμβαση θα προλάμβανε την κατάρρευση του νεοσύστατου Αλβανικού κράτους και την καταστροφή της Νότιας Αλβανίας, της ΒΗ. 17.5.1914 υπογράφτηκε το Πρωτόκολλο της Κέρκυρας με το οποίο παραχωρείτο αυτονομία στις επαρχίες Αργυροκάστρου και Κορυτσάς. Δυστυχώς όμως η μετέπειτα εξέλιξη των γεγονότων δεν επέτρεψε την εφαρμογή της και εκμηδένισε την σημασία της. Μετά από σκληρούς αγώνες και θυσίες, με τη βοήθεια εθελοντών από όλη την Ελλάδα έφεραν σε πέρας τον αγώνα που ανέλαβαν. 14.10.1914 ο Πρόεδρος της Αυτόνομης Πολιτείας Γ. Ζωγράφος ορκιζόταν στη Βουλή των Ελλήνων βουλευτής Αττικοβοιωτίας. 26.4.1915 συνομολογήθηκε μυστική συνθήκη στο Λονδίνο για την ένταξη της Ιταλίας στην ΑΝΤΑΝΤ με την οποία η Ιταλία υποχρεούνταν να μην έχει αντίρρηση για την παραχώρηση της ΒΗ στην Ελλάδα. Ακολούθησε η παραίτηση της κυβέρνησης Βενιζέλου και η επαναφορά του Βασιλιά που καθιστούσε τον εθνικό διχασμό γεγονός, με ανεπανόρθωτες συνέπειες για το έθνος. Θεωρήθηκε εχθρική στάση του ελληνικού λαού προς την ΑΝΤΑΝΤ και τις Μ. Δυνάμεις που αντιστρέφουν τη στάση τους. Κι ενώ οι μετέπειτα ελληνικές κυβερνήσεις θα παραπαίουν στον ορυμαγδέ της Μικρασιατική Εκστρατείας, στις 9.11.1921 το συμβούλιο πρεσβευτών των Μ.Δυνάμεων εκδίδει την απόφασή του για τον καθορισμό των Ελληνοαλβανικών συνόρων σύμφωνα με το επαίσχυντο Πρωτόκολλο της Φλωρεντίας του 1914.
Η διεθνής διπλωματία, είπε ο κ. Παπαβέργος, συνωμοτούσα σε βάρος της Ελλάδος, υποβοηθούμενη από τα λάθη και τη διαχρονική ανικανότητα της πολιτικής της ηγεσίας, καθοδηγούμενη από ποικίλους εχθρούς, κωφεύουσα στις επιταγές του δικαίου και της ιστορίας και παραβλέποντας πλήθος λόγων που συνηγορούν και απαιτούν την παραχώρηση της ΒΗ σε αυτήν, τελικά χάρισε στην Αλβανία την Βόρεια Ήπειρο όπως και την ανεξαρτησία στη χώρα αυτή. Η γειτονική μας χώρα επιχειρεί αλλοίωση της εθνολογικής σύστασης της περιοχής και χαλάρωση της εθνικής συνείδησης του ελληνικού πληθυσμού. Παρά ταύτα η φλόγα της αγάπης για την Ελλάδα και την ελευθερία δεν έσβησε ποτέ από τις καρδιές των Βορειοηπειρωτών.
Το σπουδαιότερο όμως όλων είναι ότι όλοι οι νεκροί άφησαν το έργο τους ως παρακαταθήκη στις επερχόμενες γενιές των Ελλήνων, να μην ξεχνούν ποτέ τη Βόρεια Ήπειρο.
