του Γιάννη Μόνιου
Ίσαμε πέρα δεν είμαστε καταπώς ο Γάλλος στρατιώτης Σοβί(ε)ν που το όνομά του γέννησε τον σοβινισμό. Οφείλουμε όμως, παντί τω τρόπω, να υπηρετούμε τη γλώσσα μας, με την ευηχία της, την ευρυθμία της, την ευαρμοστία της, την πολυποικιλότητά της, τους τονισμούς της, τους επιτονισμούς της, την οπτική του ήχου της, τα ηχοχρώματά της κτλ. Της χρωστούμε πολλά, γι’ αυτό την προσκυνούμε, όπως η Κική Δημουλά. Και όπως, πολύ πριν, ο ιταλόγλωσσος Σολωμός μας, που πάσχιζε κυρίως μέσα από την δημοτική μας ποίηση, να μαθαίνει τα Ελληνικά μας και να εκφράζεται ελληνιστί.
Ο Σολωμός είναι που υπερτονίζει πως Γλώσσα και Ελευθερία ταυτίζονται. Αυτόν μνημονεύει ο νομπελίστας μας Ελύτης στο ΑΞΙΟΝ ΕΣΤΙ μας: «όπου σας βρίσκει το κακό, αδελφοί, μνημονεύεται Διονύσιο Σολωμό και Αλέξανδρο Παπαδιαμάντη… η λαλιά που δεν ξέρει από ψέμα…». Ακόμη, με μένος αθωότητας και σφραγιστικά τονίζει ο Ελύτης: «Τη γλώσσα μου έδωσαν ελληνική…», «Μοναχή έννοια η γλώσσα μου…».
Γι’ αυτούς η γλώσσα μας είναι υπέρτατη πολιτισμική αξία. Ως τέτοια χρειάζεται τον σεβασμό μας, τη γνώση της διαχρονικότητάς της, την απόλαυση της όμορφης πλουτοσύνης της κτλ. Έχει ανάγκη από υπηρέτες δόκιμους, που δεν θα δέχονται στο σπιτικό της εύκολα και άκριτα αμετάφραστες, κακόηχες, δυσπρόφερτες, ξένες, τουβληδόν εισαγόμενες λέξεις, που δεν συστοιχούν με νοήματα και βιώματα των Ελλήνων, όπως λ.χ. η λέξη «ντιμπέιτ» (dibate).
Αντιγράφω το τι λέει ο Γ. Μπαμπινιώτης γι’ αυτήν την γρονθοκοπηματική λέξη: «Η λέξη ντιμπέιτ αποτελεί νεολογισμό της δεκαετίας του 1990. Προέρχεται από το αγγλικό debate, δηλώνοντας τον δημόσιο διάλογο, την τελική πολιτική αναμέτρηση των υποψηφίων Αμερικανών προέδρων στην τηλεόραση. Στην πραγματικότητα, σημαίνει «αντιπαράθεση επιχειρημάτων», έχοντας ως αρχική τη σημασία «ανταλλαγή χτυπημάτων»(!) Ανάγεται στο λατινικό battuo (= χτυπώ, διαπληκτίζομαι)…
Για τη λέξη «ντιμπέιτ» θα μπορούσαμε να χρησιμοποιούμε την λέξη «διάλογος», για την ακρίβεια «δημόσιος διάλογος», αξιοποιώντας έτσι μια από τις πιο βαρύνουσες λέξεις του πολιτικού και φιλοσοφικού μας λόγου… Η λέξη «διάλογος» προέρχεται από το «διαλέγομαι», που σημαίνει «συζητώ με επιχειρήματα και αντεπιχειρήματα» (και όχι με «χτυπήματα», και μάλιστα χτυπήματα «κάτω από τη ζώνη»). Συνδέεται με την άλλη μεγάλη φιλοσοφική και πολιτική λέξη, τη «διαλεκτική», που σημαίνει δυναμική αλληλεπίδραση θέσεων και αντιθέσεων με σκοπό τη σύνθεση. Λόγος και αντίλογος (=διάλογος), επιχείρημα και αντεπιχείρημα συνιστούν τον πολιτικό «δημόσιο διάλογο…».
Τωόντι, είναι κρίμα να αγνοούμε την ωριμότητα, την ομορφιά κτλ, του «δημόσιου διαλόγου» και να επιλέγουμε, ιδίως οι δημοσιολογούντες στα Μ.Μ.Ε., το πυγμαχικό ντιμπέιτ.
Επιλογικό: Ο λίαν επικίνδυνος γλωσσικός ιμπεριαλισμός –ιδίως στα χρόνια μας- βρίσκει πρόσφορο έδαφος για εύκολο ξάπλωμά του στην επιρρέπειά μας προς την γλωσσική ειλωτεία. Ας δούμε λ.χ. τις ξενόγλωσσες επιγραφές στα καταστήματά μας κτλ. Και δεν θυμάμαι ποιος ή ποιοι το είπαν: «Όταν οι εχθροί μας θα έχουν ξεχάσει την γλώσσα τους, τότε η νίκη μας πλησιάζει».
